Bursa Veteriner Hekimler Odası’ndan Arilik Statüsü Tartışmalarına Bilimsel Açıklama…
BURSA – Bursa’da son günlerde bazı süt sığırcılığı işletmelerinin “arilik statülerinin” resmi denetimler sonucunda iptal edildiğine yönelik haberlerin kamuoyunda geniş yankı uyandırmasının ardından Bursa Veteriner Hekimler Odası kapsamlı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, arilik statüsünün kaldırılmasının tek başına işletmede bulaşıcı hastalık bulunduğu ya da piyasaya sunulan süt ve süt ürünlerinin halk sağlığı açısından risk oluşturduğu anlamına gelmediği vurgulanırken, kamuoyunun bilimsel veriler ışığında doğru bilgilendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Bursa Veteriner Hekimler Odası Yönetim Kurulu adına açıklamayı yapan Başkan Melike Baysal, güvenilir gıda konusunda toplumun gösterdiği hassasiyetin son derece doğal olduğunu belirterek, teknik süreçlerin eksik veya yanlış bilgilerle değerlendirilmesinin hem üreticileri hem de tüketicileri olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.
“Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi mesleki sorumluluğumuzdur”
Oda tarafından yapılan açıklamada, veteriner hekimliğinin yalnızca hayvan sağlığını koruyan bir meslek olmadığı, aynı zamanda halk sağlığının korunması ve güvenilir gıda üretiminin en önemli bileşenlerinden biri olduğu vurgulandı.
Açıklamada şu değerlendirmeye yer verildi:
“Son günlerde Bursa’da gerçekleştirilen resmi denetimler sonrasında bazı süt sığırcılığı işletmelerinin arilik statülerinin iptal edildiğine ilişkin haberler kamuoyunda geniş yer bulmuştur. Güvenilir gıda konusunda toplumumuzun haklı hassasiyeti dikkate alındığında, arilik statüsüne ilişkin teknik süreçlerin doğru anlaşılması ve bilgi kirliliğinin önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bursa Veteriner Hekimler Odası olarak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesine katkı sunmayı mesleki sorumluluğumuz olarak görüyoruz.”
Arilik statüsü nedir?
Bursa Veteriner Hekimler Odası, kamuoyunda sıkça gündeme gelen ancak çoğu zaman yanlış yorumlanan “arilik statüsü” kavramını da ayrıntılı biçimde açıkladı.
Buna göre arilik statüsü; bir hayvancılık işletmesinin özellikle bruselloz ve sığır tüberkülozu gibi ekonomik ve halk sağlığı açısından önem taşıyan bulaşıcı hayvan hastalıkları yönünden yürüttüğü sürü sağlığı programlarını başarıyla uyguladığını gösteren resmi bir sağlık belgesi niteliği taşıyor.
Bu statünün verilmesi yalnızca laboratuvar testlerine dayanmıyor. Düzenli hastalık taramaları, hayvan kayıt sistemlerinin eksiksiz tutulması, hayvan hareketlerinin izlenebilir olması, biyogüvenlik önlemlerinin uygulanması ve ilgili mevzuatta yer alan çok sayıda teknik ile idari kriter birlikte değerlendiriliyor.
Dolayısıyla arilik statüsü, işletmenin genel sürü yönetimi ve sağlık sisteminin bütüncül bir değerlendirmesi sonucunda elde edilen resmi bir statü olarak tanımlanıyor.
“Arilik statüsünün kaldırılması hastalık var demek değildir”
Açıklamada özellikle kamuoyunda yanlış anlaşılan en önemli konuya dikkat çekildi.
Veteriner Hekimler Odası, bir işletmenin arilik statüsünün askıya alınmasının veya iptal edilmesinin tek başına o işletmede bruselloz ya da tüberküloz bulunduğunu göstermediğini vurguladı.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Bir işletmenin arilik statüsünün askıya alınması veya iptal edilmesi, tek başına o işletmede bulaşıcı hastalık bulunduğu ya da üretilen süt ve süt ürünlerinin halk sağlığı açısından risk oluşturduğu anlamına gelmez.”
Odaya göre arilik statüsü yalnızca hastalık tespit edildiğinde değil; biyogüvenlik uygulamalarındaki eksiklikler, kayıt sistemindeki aksaklıklar, hayvan hareketlerinin mevzuata uygun yürütülmemesi, test süreçleri veya diğer teknik ve idari kriterlerin karşılanamaması gibi nedenlerle de kaldırılabiliyor.
Hatta işletme çevre güvenliği, küpeleme kayıtları ve mevzuatta öngörülen çeşitli idari yükümlülüklerde yaşanan eksikliklerin de bu kapsamda değerlendirilebildiği ifade edildi.
Pastörizasyon halk sağlığında önemli güvence sağlıyor
Bursa Veteriner Hekimler Odası, açıklamasında bruselloz ve sığır tüberkülozunun insanlara bulaşabilen zoonotik hastalıklar olduğunun altını çizerken, tüketicilerin paniğe kapılmasını gerektirecek bir durum oluşmaması için bilimsel gerçeklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Açıklamada, bu hastalık etkenlerinin uygun pastörizasyon ve yeterli ısıl işlem uygulamalarıyla etkisiz hale getirilebildiği hatırlatıldı.
Bu nedenle yalnızca arilik statüsünün kaybedilmesinin, işletmeden elde edilen tüm süt ve süt ürünlerinin doğrudan halk sağlığı açısından risk oluşturduğu şeklinde yorumlanmasının bilimsel açıdan doğru olmadığı ifade edildi.
Güvenilir gıda sistemi tek belgeye bağlı değil
Veteriner Hekimler Odası, güvenilir gıda sisteminin yalnızca arilik belgesine dayanmadığını da vurguladı.
Hayvancılık işletmelerinin faaliyetlerini resmi veteriner hekim kontrolleri, süt hijyeni uygulamaları, gıda güvenliği denetimleri, izlenebilirlik sistemleri ve çok sayıda farklı kontrol mekanizması kapsamında sürdürdüğüne dikkat çekilen açıklamada, güvenilir gıda zincirinin birbirini tamamlayan çok sayıda denetim sürecinden oluştuğu belirtildi.
Dolayısıyla arilik statüsünün sona ermesinin işletmenin faaliyetlerinin otomatik olarak tamamen durdurulduğu anlamına gelmediği ifade edildi.
“Şeffaflık hem üreticiyi hem tüketiciyi korur”
Bursa Veteriner Hekimler Odası, denetim süreçlerinde şeffaflığın önemine de geniş yer verdi.
Açıklamada, arilik statüsünün hangi teknik veya idari gerekçelerle kaldırıldığının hukuki süreçler ve ticari haklar gözetilerek kamuoyuna açık şekilde anlatılmasının güven ortamını güçlendireceği belirtildi.
Taklit ve tağşiş uygulamalarında olduğu gibi yalnızca işletme isimlerinin açıklanmasının yeterli olmadığına işaret edilen açıklamada, uygunsuzluğun niteliğinin de kamuoyuyla paylaşılmasının hem üreticilerin haksız yere zan altında kalmasını önleyeceği hem de tüketicilerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlayacağı ifade edildi.
Bakanlığa denetim süreciyle ilgili açıklama çağrısı
Bursa Veteriner Hekimler Odası, kamuoyunda merak edilen bir başka konuya da dikkat çekti.
Açıklamada, arilik statüsüne ilişkin denetimlerin uzun yıllardır il tarım ve orman müdürlükleri tarafından yürütüldüğü, ancak bu yıl denetimlerin doğrudan Tarım ve Orman Bakanlığı merkez teşkilatı tarafından gerçekleştirilmesinin dikkat çektiği belirtildi.
Oda, bu uygulamanın gerekçesi, kapsamı ve yöntemi hakkında Bakanlık tarafından yapılacak ayrıntılı bir bilgilendirmenin hem kamuoyunun hem de sektörün denetim süreçlerine olan güvenini artıracağını ifade etti.
Üretici de tüketici de zor koşullarla mücadele ediyor
Açıklamada sektörün ekonomik koşullarına da değinildi.
Artan yem fiyatları, enerji maliyetleri, işçilik giderleri ve işletme maliyetleri nedeniyle süt üreticilerinin uzun süredir ciddi ekonomik baskı altında bulunduğu belirtilirken, yükselen çiğ süt fiyatlarının da tüketicileri doğrudan etkilediği ifade edildi.
Böylesine hassas bir dönemde kamuoyuna yapılacak açıklamaların bilimsel verilere dayanmasının, eksiksiz ve şeffaf şekilde paylaşılmasının hem üreticilerin emeğini hem de tüketicilerin güvenini koruyacağı vurgulandı.
Bursa Veteriner Hekimler Odası’nın çağrısı
Açıklamanın sonunda veteriner hekimliğinin temel sorumluluğunun yalnızca hayvan sağlığını korumak olmadığı, aynı zamanda halk sağlığını güvence altına almak, güvenilir gıda üretimini desteklemek ve toplumun doğru bilgiye ulaşmasını sağlamak olduğu belirtildi.
Hayvan sağlığı, halk sağlığı ve güvenilir gıda kavramlarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceği ifade edilen açıklamada, bu bütünün ancak bilimsel bilgiye dayalı uygulamalar, etkin resmi denetimler, şeffaf yönetim anlayışı ve doğru kamuoyu bilgilendirmesiyle korunabileceği vurgulandı.
Bursa Veteriner Hekimler Odası Yönetim Kurulu adına Başkan Melike Baysal imzasıyla yapılan açıklama şu ifadelerle sona erdi:
“Bursa Veteriner Hekimler Odası olarak; üreticimizin emeğini, tüketicimizin sağlığını ve toplumun güvenilir gıdaya olan güvenini koruyan her türlü bilimsel ve hukuki uygulamanın yanında olmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiriyoruz.”
