Kastamonu’da sadece il merkezi ve Daday’da yetişen üryani eriğinin (ala) hasadı başladı. Antioksidan, magnezyum, potasyum, demir ve B grubu vitaminleriyle zengin olan bu yerel erik, düşük şeker içeriği sayesinde diyabet ve obezite riski olanlar tarafından da tercih edilebiliyor.
Genel tüketimde taze olduğu gibi kurutularak da değerlendirilen üryani eriğinden pestil, hoşaf ve eğşi (içecek) hazırlanabiliyor. Bölgesel olarak coğrafi işaretli olan bu meyve, özellikle sağlık faydalarıyla öne çıkıyor.
Üryani Eriklerinin Hazırlanışı ve Saklama Yöntemi
Hasat sonrası erikler ağaçtan toplanır, sıcak suya daldırılıp ardından soğuk suya sokularak kabukları soyulur; işte bu soyma yöntemi “üryan” adının kaynağıdır. En güzel örnekleri çam veya gürgen tahtalarına serilerek yaklaşık 15 günlük bir kurutma sürecinden geçirilir. Nemli hava veya çiseli koşullarda kurutma işlemi aksatılmamalı, kuruyan erikler birbirine değmeyecek şekilde yerleştirilmelidir. Doğru kurutma ile ürünün raf ömrü 2–3 yıla kadar uzayabilir.
Sağlık Faydaları ve Bilimsel Bulgular
Kastamonu Üniversitesi tarafından yapılan çalışmalarda üryani eriğinin kanser karşıtı etkileri olduğuna dair bulgular elde edildi. Deneysel çalışmada kanserojen madde enjekte edilen balıklardan bir kısmına üryani eriği verildi; üryani ile beslenen balıklarda kanserojen etkiye karşı direnç gözlemlendi. Ayrıca erik, sindirime destek vererek kabızlık ve şişkinlik gibi sorunların giderilmesine katkı sağlıyor.
Üretici Görüşleri ve Yerel Önemi
Üryani eriği üreticilerinden Harita Yüksek Mühendisi Feza Tiryaki, ürünün Daday menşeili olduğunu ve bölgenin özgün bir ürünü olduğunu belirtiyor. Coğrafi işaretin Daday Belediyesi tarafından alındığını vurgulayan Tiryaki, üretimin talebi karşılamadığını, ailelerin kendi ihtiyacı kadar üretim yapmalarının yaygın olduğunu ifade ediyor. Ayrıca erik kabuklarının da değerlendirilmesi için analizler planlanıyor; kabukların çay olarak kullanılabilirliği üzerinde araştırma sürüyor.
Üryani eriğinin sindirim ve kan dolaşımı üzerinde olumlu etkileri bulunduğu, tüketildiğinde insanları rahatlattığı ve kansere karşı direnci artırdığı üreticiler ve araştırmacılar tarafından sıkça dile getiriliyor.
Yerel Üretimin Emek Yoğun Süreci
Hasat döneminde meyveler özenle toplanıyor, kabukları soyuluyor ve tahtalara serilerek kurutuluyor. Üreticiler, pestil yapımı gibi işlemlerin zahmetli olduğunu, iklim koşullarına bağlı olarak ürün veriminin dalgalandığını aktarıyorlar. Yerel halk, elde ettikleri ürünü hem kendileri için değerlendiriyor hem de pazarlama imkânları arıyor.
Toparlamak gerekirse, Kastamonu üryani eriği hem kültürel hem de sağlık değeri yüksek, endemik bir ürün olarak korunmaya ve üretiminin desteklenmesine ihtiyaç duyuyor.
