ABD ile İran arasında yürütülen ateşkes görüşmeleri, kalıcı bir barışa ulaşmak için devam ediyor ancak taraflar arasında halen çözülemeyen bir dizi önemli konu bulunuyor. Her gün uzlaşmaya daha yaklaşma haberleri çıksa da, resmi olarak üzerinde anlaşılan somut bir sonuç henüz açıklanmadı.
Müzakerelerin önünü tıkayan temel meseleler, tarafların güvenlik endişeleri ve bölgesel çıkar çatışmaları etrafında şekilleniyor. Aşağıda öne çıkan beş ana başlık, anlaşmanın önünde duran engeller olarak değerlendiriliyor.
1. İran’ın uranyum zenginleştirme programı
ABD, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarından vazgeçmesini kesin şart olarak görüyor; zira bu materyalin nükleer silah üretiminde kullanılabileceği kaygısı ön planda. İran ise stokların ülke dışına çıkarılması veya tam anlamıyla sıfırlanması taleplerine sıcak bakmıyor ve bu konuda sert bir direnç gösteriyor.
2. Hürmüz Boğazı’nın statüsü
Hürmüz Boğazı’nın geçiş rejimi ve güvenliği, anlaşmanın önemli bir maddesi olarak tartışılıyor. İran, deniz trafiğinin serbestçe devam etmesini talep ederken, ABD mevcut deniz önlemlerinin geri çekilmesini müzakere öncesi görmüyor. Taraflar arasında bu konudaki uzlaşma hâlâ sağlanamadı.
3. Yurtdışında dondurulmuş varlıkların akıbeti
İran, yaptırımlar nedeniyle yabancı bankalarda tutulan milyarlarca dolarlık varlığın serbest bırakılmasını istiyor. Washington yönetimi ise böyle bir çözümün ancak bazı koşulların yerine getirilmesi durumunda mümkün olabileceğini belirtiyor; iki taraf arasında talep ve teklif arasındaki uçurum dikkat çekiyor.
4. Bölgedeki vekil güçler ve Lübnan meselesi
İran’ın bölgedeki vekil unsurları, özellikle Lübnan’daki örgütler, müzakerelerde hassas bir alan oluşturuyor. İran çatışmaların durdurulmasını isterken ABD, bu tür vekil güçlerin rolünü doğrudan müzakere maddesi olarak net şekilde öne çıkarmıyor; böylece bu başlık da çözülmesi gereken karmaşık konular arasında yer alıyor.
5. Balistik füze kapasitesi
İran’ın balistik füze programı, İsrail ve Körfez ülkelerinin güvenlik endişelerinin merkezinde bulunuyor. ABD başlangıçta füze kapasitesinin kısıtlanmasını gündeme getirmiş olsa da, mevcut taslakların bu konuda belirgin bir sınırlama içermediği belirtiliyor. Bu da taraflar arasında kritik bir belirsizlik yaratıyor.
Sonuç olarak, bu beş ana başlık—uranyum zenginleştirmesi, Hürmüz Boğazı’nın durumu, dondurulmuş varlıklar, bölgedeki vekil güçler ve balistik füzeler—müzakerelerin kaderini belirleyecek temel unsurlar olarak öne çıkıyor. Taraflar arasında somut adımlar atılmadığı sürece, nihai bir anlaşmaya varılması güç görünüyor.
