Sıfır atık kampanyalarının öne çıktığı günlerde, hane halklarının gıda israfı eğilimleri netleşti. TÜİK verilerine göre, tüketicilerin en çok ziyan ettiği ürünler taze meyve-sebze ve ekmek olarak öne çıkıyor; bu ürünlerin büyük kısmı bozulma nedeniyle kullanılamıyor.

Geçen yıl kayıtlara geçen dağılıma göre taze meyve ve sebze israf oranı %39,7, ekmek ise %32,5 ile en yüksek paya sahip. Onları %15,1 ile süt ve süt ürünleri, %5,9 ile kuru bakliyat takip ediyor. Makarna ile et ve et ürünlerinin israf oranları ise %2,7 civarında kalıyor.

İsrafın Ana Nedeni: Bozulma

Atılan gıdaların nedenleri incelendiğinde, birinci sırada açık ara bozulma geliyor; bu neden %74,4 payla ön plana çıkıyor. Tüketicilerin %12,1’i ürünleri son kullanma tarihinin geçmesi nedeniyle, %6,3’ü ise fazla satın alma veya fazla pişirme sebebiyle çöpe attıklarını belirtiyor.

Hane halklarının %84’ü hiçbir zaman gıda atmadığını söylerken, %12,7’si nadiren, yalnızca %0,3’ü sık sık gıda çöpe attığını ifade etmiş.

Alışveriş Alışkanlıkları ve Planlama

Alışveriş davranışlarında listeli çıkma kültürü korunuyor: 2025’te tüketicilerin %54,4’ü alışverişe listeyle çıkıyor. Fiyat takip ederek alanlar %14,9, plansız alışveriş yapanlar ise %14,4 oranında.

Gelir düzeyine göre bakıldığında, en düşük gelir grubundaki haneler alışveriş listesi yapma konusunda daha dikkatli; bu grubun %57,3’ü liste hazırlarken, en yüksek gelir grubunda bu oran %49,9 olarak gözlemleniyor.

Atık Gıdaların Değerlendirilmesi

Gıda israfını azaltma yöntemleri arasında tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi öne çıkıyor. Bu uygulamanın oranı 2024’te %27,3 iken 2025’te %28,7’ye yükselmiş durumda.

Gelire göre dağılımda, en düşük gelir grubunda tüketilemeyen gıdaları hayvanlara verme oranı %35,9 iken, en yüksek gelir grubunda bu oran %27,8. Ayrıca tüketicilerin %83,6’sı kişisel düzeyde gıda israfını önlemek için çaba gösterdiğini belirtiyor.