Geçen gün Bursa’da zincir marketlerden birine gittim.

Daha kapıdan girerken bir baktım, aman Allah’ım!

Kapının önünde öyle bir kuyruk var ki… Dedim herhalde bedava et dağıtıyorlar, millet birbirini eziyor!

Biraz yaklaşınca gördüm ki ortada kocaman bir makine var. İnsanlar ellerinde çuvallarla, poşetlerle bekliyor.

Ama ne kuyruğu?

Pet şişe kuyruğu!

İnsanlar evlerinde biriktirmiş, sokaktan toplamış, çuvala doldurmuş, getirmişler. Makineye atıyorlar, karşılığında para alıyorlar.

Dedim ki:

“Helal olsun! Millet çevre bilincine kavuşmuş. Bak, plastikler çöpe gitmiyor. Geri dönüşüm oluyor. Doğamız kurtuluyor!”

Sonra merak ettim, sordum:

“Bu makine bir şişeye ne kadar veriyor?”

“Bir lira.”

Bir lira!

Yahu bizim pet şişeler bile artık değerlenmiş!

Bizim evde yıllardır biriktirdiğimiz plastikler vardı da kıymetini bilmiyormuşuz. Meğer evin bir köşesinde küçük çaplı bir servet yatıyormuş!

Dedim, “Neyse, vatandaş kazanıyor. Çevre kazanıyor. Herkes mutlu.”

Tam markete girdim, bir de ne göreyim?

Benim bildiğim 5 liralık su, olmuş 6-7 lira!

O zaman kafamda bir ışık yandı.

*“Bir dakika ya… Biz burada tam olarak ne yapıyoruz?”*

Şimdi yanlış anlaşılmasın…

Ben geri dönüşüme karşı değilim. Tam tersine. Plastiklerin doğaya atılmaması, toplanması, geri dönüştürülmesi elbette çok güzel.

Ama insanın aklına şu soru geliyor:

Ben suyu alırken şişenin parasını zaten ödüyorum.

Sonra o şişeyi çöpe atmayıp evimde biriktiriyorum.

Çuvala dolduruyorum.

Taşıyorum.

Marketin önünde sıraya giriyorum.

Makineye atıyorum.

Ve karşılığında bir lira alıyorum.

Yani ben hem şişeyi satın alıyorum…

Hem evimde depoluyorum…

Hem taşıyorum…

Hem geri götürüyorum…

Hem de üstüne bir lira almak için kuyruğa giriyorum!

E kardeşim, ben tüketici miyim, geri dönüşüm işçisi mi?

Yakında markete girerken görevli bize şöyle diyecek diye korkuyorum:

“Hoş geldiniz hanımefendi. Alışveriş yapacak mısınız?”

“Evet.”

“Pet şişe toplama çuvalınız var mı?”

“Yok.”

“Olmaz! O zaman alışveriş yapamazsınız. Önce 25 şişe getirmeniz gerekiyor.”

Şimdi DOA kampanyasının amacı geri dönüşümü teşvik etmek olabilir. Buna kimsenin itirazı yok.

Ama benim aklıma takılan şu:

*Vatandaşın geri dönüşüme katılması güzel de, bu işin maliyeti neden yine dönüp dolaşıp vatandaşın cebine dokunuyor?*

Çünkü suyun fiyatı 5 liradan 6-7 liraya çıkmışsa, vatandaş da ister istemez düşünüyor:

“Acaba ben şişeyi geri dönüştürürken çevre mi kazanıyor, yoksa ben mi kaybediyorum?”

Bakın, vatandaş artık öyle bir noktaya geldi ki…

Markette alışveriş yaparken ürünün fiyatına değil, ambalajına bakıyor.

“Bu kaç lira?”

“6 lira.”

“Şişesi?”

“İçinde.”

“İyi, onu da geri getirip bir lira alabiliyor muyum?”

Bu gidişle yakında market arabalarının yanına pet şişe arabaları da koyacağız.

Bir tarafta alışveriş arabası…

Diğer tarafta geri dönüşüm arabası…

Hanım pazara gidiyor:

“Bey, sen eve git. Ben şu şişeleri de bırakayım, üç beş lira çıkar!”

Çünkü artık vatandaşın ekonomisi öyle bir hale geldi ki, *evdeki boş şişe bile aile bütçesine katkı sağlıyor!*

Ama bütün bunların içinde en ironik tarafı ne biliyor musunuz?

Biz vatandaştan çevreyi korumasını istiyoruz.

Tamam.

Vatandaş da elinden geleni yapıyor.

Şişeyi çöpe atmıyor.

Biriktiriyor.

Taşıyor.

Getiriyor.

Geri dönüşüme veriyor.

Peki biz de vatandaşa diyoruz ki:

“Al sana bir lira!”

Vatandaş da düşünüyor:

“Sağ ol kardeşim… Bir dahaki sefere iki şişe su alırım, birini içerim, diğerini de yatırım amaçlı saklarım!”

Şaka bir yana…

Geri dönüşüm şart.

Çevremizi korumak zorundayız.

Ama bu sistemin daha adil, daha şeffaf ve gerçekten vatandaşı koruyan bir şekilde işlemesi gerektiğini düşünüyorum.

Çünkü çevreyi koruyalım derken, *vatandaşın cebini de çöp kutusuna atmayalım.*

Benim asıl derdim DOA kampanyası değil.

Benim derdim şu:

*Şişeye bir lira veriyoruz ama suya 6-7 lira ödüyoruz.*

Sonra da şişeyi geri götürüp bir lira alıyoruz.

Yani şişe dönüyor…

Para dönüyor…

Vatandaş dönüyor…

Ama bir türlü fiyatlar eski yerine dönmüyor!

Vallahi bu geri dönüşüm değil…

*Bu, paranın vatandaştan çıkıp dolaşıp yine vatandaşa bir lirasının geri dönmesi!*

Şimdi bana kızan olur mu bilmem.

Ama ben yine de soracağım:

*DOA ile şişeler geri dönüyor da…*

*Vatandaşın alım gücü ne zaman geri dönecek?*

Çünkü kusura bakmayın…

*Şişenin bile geri dönüşüm değeri var.*

Bizim cebimizin değeri ne olacak?

İşte ben bunu merak ediyorum!