2026 Nobel Kimya Ödülü, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ile otokatalizin keşiflerine yaptığı öncü katkılar nedeniyle sahiplerine verildi. Ödül, Fransa’dan 96 yaşındaki Henri Kagan ve Japonya’dan 76 yaşındaki Kenso Soai arasında paylaştırıldı.

Henri Kagan, Paris-Sud Üniversitesi’ndeki uzun kariyeri boyunca organik sentezde stereokontrollü yöntemlerin gelişimine önemli katkılar sağladı. Kagan’in çalışmaları, moleküllerin üç boyutlu yapılarının kontrolünü kolaylaştırarak kimya ve ilaç araştırmalarında yeni kapılar açtı.

Otokataliz ve doğrusal olmayan etkiler

Kenso Soai ise Tokyo Bilim Üniversitesi’ndeki çalışmalarıyla otokatalitik süreçlerin ve doğrusal olmayan asimetrik etkilerin deneysel kanıtlarını ortaya koydu. Bu keşifler, kimyasal reaksiyonlarda küçük asimetrilerin nasıl büyütülebileceğini göstererek temel ve uygulamalı bilimlerde önemli sonuçlar doğurdu.

Ödülün verilme gerekçesi olarak jüri, iki bilim insanının birlikte ya da ayrı ayrı yürüttükleri çalışmaların asimetrik sentezi hem teorik hem de pratik açıdan ileri taşıdığını belirtti. Elde edilen bulgular, yeni katalizörlerin tasarımına ve sürdürülebilir kimya uygulamalarına zemin hazırlıyor.

Nobel Ödüllerinin kapsamı

Nobel Ödülleri, Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barış dallarında verilir. Ayrıca 1969’dan bu yana ekonomi alanında da İsveç Merkez Bankası tarafından verilen bir ödül bulunuyor. Ödüller her yıl 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine takdim edilir.