Eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’nın Özata Denizcilik hisselerine kısa sürede büyük meblağlar yatırıp sonra yüksek tutarda para çekmesi, kamuoyunda tartışma uyandırdı. Mal varlıkları dondurulan çiftin TMSF hesaplarına para aktarımı için bankalara dilekçe vermesi ve sonrasındaki süreç gündemin odağında kaldı.
Başsavcılık izniyle yapılan işlem sonucu eski bakan ve eşinin, ana para dışındaki meblağı TMSF’nin ilgili hesabına gönderdiği açıklandı. Ancak iade edilen tutarın içeriği ve kapsamı, kamuoyunda soru işaretleri doğurdu.
İade ve hesaplamalar
Sayan Kaya çifti, yatırımlarının ana parası dışında kalan kısmı gönüllülük esasına göre TMSF’ye aktardı. Toplamda 2 milyar 170 milyon TL’lik kazançtan 1 milyar 860 milyon TL iade edildi; geriye 310 milyon TL kaldı. Çifte ait olduğu belirtilen 163 milyon TL ana para dikkate alındığında, geriye kalan kısmın yaklaşık 147 milyon TL’nin mevduat faizi gelirine karşılık geldiği hesaplandı.
Faiz gelirinin iadesi yapılmadı
Kaya’nın mevduat faizine ilişkin kısmı iade etmemesi toplumda ve siyasette tepki yarattı. Eski milletvekillerinden gelen açıklamalar, iadenin kapsamı ve dini-inanç yönünden eleştirileri gündeme taşıdı. Öne çıkan soru, iade edilen paranın suç gelirinden sayılıp sayılmayacağı ve bunun iade kararını nasıl etkilediği oldu.
Soruşturma durumu ve uygulanan yaptırımlar
Fon işlemine ilişkin olarak bazı kişiler hakkında suç duyuruları ve işlem yasakları getirildi; aralarında tutuklu isimlerin de bulunduğu çeşitli şahıs ve kuruluşlara yönelik yaptırımlar uygulandı. Buna karşın Sayan Kaya’nın ifadeye çağrılmadığı ve hakkında doğrudan bir soruşturma başlatılmadığı bildirildi. İade yoluyla suçtan kurtulma tartışmaları kamuoyunda geniş yer buldu.
Hukuki çerçeve: Piyasa dolandırıcılığı ve etkin pişmanlık
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesi, piyasa dolandırıcılığına ilişkin cezai yaptırımları düzenliyor; bu kapsamda hapis ve adli para cezaları öngörülüyor. Kanun ayrıca, suçtan elde edilen menfaatin miktarının cezaya etkisini belirliyor ve adli para cezasının elde edilen menfaatten az olamayacağını hükme bağlıyor.
Kanun ayrıca etkin pişmanlık mekanizmasını da içeriyor. Buna göre, etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen kişi, en az 500 bin TL olmak üzere elde ettiği ya da elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katına kadar tutarı Hazine’ye ödemek zorunda. Ödeme soruşturma başlamadan önce yapılırsa, kişi ceza almaktan kurtulabiliyor; soruşturma safhasında yapılırsa cezada indirim uygulanıyor.
Kamuoyunda kalan sorular
Çiftin ödediği miktarın hangi kalemleri kapsadığı, mevduat faizi gelirinin neden iade edilmediği ve iadenin soruşturma sürecine etkisi hâlen tartışılıyor. Hem hukuki hem de etik açıdan netleştirilmeyi bekleyen bu konular, olayla ilgili kamuoyu takibini sürdürmeye devam ediyor.
