TÜRKİYE’DE GÖÇMEN TOPLULUKLARI
Türkiye, farklı dönemlerde çeşitli coğrafyalardan insanlara ev sahipliği yapmıştır. Farklı sebeplerle Türkiye’ye göç eden topluluklar, ülkenin çeşitli bölgelerine yayılmıştır. Bazı topluluklar, yerleştikleri alanlarla özdeşleşirken, diğerleri ise daha geniş kapsamlı yerleşim alanları oluşturmuştur. Türkiye’nin değişik yerlerindeki göçmen yerleşimleri, göçün geçmişten geleceğe bir miras taşıma anlamına geldiğini gösteriyor.
İZMİR’DEKİ AFRO-TÜRKLER
İzmir ve çevresinde yaşayan Afrika göçmenlerinin tarihi, Osmanlı dönemine kadar uzanmaktadır. Sudan’dan gelen bu topluluğun çoğunluğu, 16. yüzyılda Ege bölgesine tarım işçileri olarak yerleştirilmiştir. “Afro-Türkler” olarak bilinen bu göçmenler, İzmir’in Bayındır ilçesine bağlı Hasköy, Çırpı ve Tire çevresinde yaşamaya devam etmektedir. Uzun yıllardır Türkçe konuşan ve yerel kültürle iç içe olan Afro-Türklerin, “Dana Bayramı” adı verilen bir geleneği bulunmaktadır. Bu etkinlikte, süslenmiş bir dana sokaklarda gezdirilir ve etinden topluluk üyeleriyle birlikte faydalanılır. Son 20 yılda yeniden canlandırılan bu bayramda müzik ve danslar yer alsa da, gerçek bir dana kurban edilmemektedir.
VAN KIRGIZLARI
Van Erciş’e bağlı Ulupamir köyü, Afganistan’daki rejim değişikliğinden etkilenmiştir. 1978 yılında SSCB’nin desteklediği iktidar değişikliği nedeniyle Pamir bölgesindeki Kırgızların önemli bir bölümü, Pakistan’a göç etmiştir. Bir süre Pakistan’da bulunan Kırgızlar, kendi kimliklerini koruyabilecekleri bir yer arayarak 1982’de Türkiye’ye yerleşmiştir. Bu aileler, “Ulupamir” adı verilen köye yerleştirilmiştir. Kırgızlar, hayvancılık ve tarım yaparak yaşamlarını sürdürmektedir. Geleneksel kıyafetleri ve yemek kültürleri ile tanınan Ulupamir Kırgızları, geçmişte yaşanan zorlu göç yolculuğunun canlı hatıralarını taşımaktadır.
CEYLANPINAR’DA ÖZBEK YURDU
Şanlıurfa’nın Ceylanpınar ilçesindeki Özbekler, 1980’lerde Afganistan’dan ayrılan gruplardandır. Bu topluluk, SSCB’nin Afganistan’a müdahalesinin ardından ülkelerinden ayrılmış ve önce Pakistan’a gitmiştir. 1982’de Türkiye’nin özel iskan kanunu uyarınca yaklaşık 4 bin Özbek, Türkiye’ye kabul edilmiştir. Ceylanpınar’da Özbek göçmenler için özel bir yerleşim alanı oluşturulmuştur. Ailelere tarım yapabilecekleri araziler verilmesi, yeni hayatlarını kurmalarını sağlamıştır. Özbekler, tarım ve hayvancılık yaparak geçimlerini sağlamış, geleneksel yemekleri ve kültürel yapıları da günümüze taşımıştır.
AFGANİSTAN’DAN GELEN KAZAKLAR
Niğde Ulukışla’ya bağlı Altay köyündeki Kazakların tarihi, 1930’larda Doğu Türkistan’dan başlayan bir yolculuğa dayanıyor. Çin’deki baskılar nedeniyle yurtlarından ayrılan Kazak Türkleri, 1950’li yıllarda Türkiye’ye ulaşırken, 1955’te Altay köyüne yerleştirilmiştir. Kazak kültürü, geleneksel kıyafetler, at yetiştiriciliği ve okçuluk gibi öğeleriyle günlük yaşamda hala yaşatılmaktadır. Ayrıca, 1979’da Afganistan’dan ayrılan Kazaklar da Türkiye’ye gelmiş ve Kayseri’ye 270 aile yerleştirilmiştir. Bu ailelere konut ve maddi destek sağlanmış, bölgedeki Kazaklar zamanla ticaretle ilgilenmeye başlamıştır.
DOĞU TÜRKİSTAN’DAN KAYSERİ’YE
Kayseri, Kazaklardan önce Uygurlara da ev sahipliği yapmıştır. 1949’da Çin’in Doğu Türkistan’ı ilhak etmesiyle, bölgede yaşayan binlerce Uygur Afganistan’a geçmiştir. 1960’lı yıllarda Türkiye’ye kabul edilen Uygurlar, Kayseri’de yerleşmiş ve burada yeni bir topluluk oluşturmuştur. Geleneksel Uygur yemekleri, kültürel etkinlikleri ve aile bağları, bu topluluğun önemli unsurlarını oluşturmaktadır.
BEYKOZ’DA İHTİLALCİ POLONYALILAR
İstanbul’un Beykoz ilçesine bağlı Polonezköy, 19. yüzyılda Avrupa’da yaşanan siyasi olaylardan etkilenmiştir. 1830-1831 yıllarında Polonya’nın bağımsızlık mücadelesinde yer alan birçok Polonyalı, Ruslar tarafından bastırılan isyan sonrası yurtlarından ayrılmak zorunda kalmıştır. Polonyalı siyasi göçmenlerden Prens Adam Jerzy Czartoryski, Osmanlı topraklarında bir yerleşim için girişimlerde bulunmuş ve 1842’de “Adampol” adı verilen köy kurulmuştur. Polonezköy, tarım ve hayvancılıkla başlanmış, zamanla turizm ve restoran işletmeciliğine yönelmiştir.
ESKİŞEHİR’İN KIRIMLI YERLİLERİ
Eskişehir’e Kırım Tatarı göçü, Rusların 1783’te Kırım’ı ilhak etmesiyle başlamıştır. 1853-1856 Kırım Savaşı sonrası pek çok Kırım Tatarı Osmanlı topraklarına göç etmiştir. Osmanlı, 1860’lı yıllarda gelen Kırım Tatarlarını Anadolu’ya yerleştirmiştir. Eskişehir, bu topluluğun yerleştirildiği başlıca merkezlerden biri olmuştur. Zamanla ticaret ve zanaatla da uğraşmaya başlayan Kırım Tatarları, geleneksel yemekleri ve kültürel değerleriyle miraslarını yaşatmaya devam etmektedir.
#boruturkcom #GöçmenTopluluklar #AfroTürkler
