Gazze’de üç yılı aşan saldırılar, geniş çaplı can kayıpları, yaralanmalar ve derin bir enkaz yığını bıraktı. Resmî ve uluslararası kaynaklara göre on binlerce kişi hayatını yitirdi ve halen enkaz altında olduğu bildirilen binlerce cenaze bulunuyor.
Yoğun bombardıman ve ablukayla birlikte temel sağlık, barınma ve altyapı hizmetleri ağır darbe aldı; sivil yaşam, uzun yıllar sürecek bir yeniden inşa ve iyileşme sürecine muhtaç hale geldi.
Can kayıpları ve yaralılar
Resmî rakamlar, saldırılarda on binlerce kişinin öldüğünü ve yüz binlerce kişinin yaralandığını ortaya koyuyor. Çocuklar ve bebekler orantısız şekilde etkilendi; binlerce çocuk yaşamını yitirdi, çok sayıda çocuk ise kalıcı sakatlıklarla karşı karşıya kaldı.
Sağlık sisteminin çöküşü, tedavi ve tahliye bekleyen hasta ve yaralıların hayatını tehlikeye attı. Ateşkes dönemlerinde dahi sınırların ve geçişlerin kapalı tutulması nedeniyle planlanan hasta sevkleri ciddi oranda aksadı.
Barınma, altyapı ve enkaz
BM ve yerel istatistiklere göre yapıların büyük bir kısmı hasar gördü veya tamamen yok oldu. Yüzbinlerce konut yıkıldı ya da kullanılamaz hale geldi, milyonlarca insan yerinden edildi ve geniş çaplı bir barınma krizi ortaya çıktı.
Enkaz miktarı onlarca milyon tonla ölçülüyor; bu yıkım sadece fiziksel yapıların kaybı değil, uzun vadeli çevresel ve sağlık risklerini de beraberinde getiriyor.
Sağlık, su ve sanitasyon
Hastanelerin bir bölümü işlevsiz durumda; tıbbi malzeme ve ekipman eksikliği hayat kurtarıcı bakım hizmetlerini kısıtlıyor. Sınır kontrolleri ve kısıtlamalar nedeniyle hastaların dışarıya sevki sınırlı kaldı ve çok az sayıdaki izin, binlerce kişinin zamanında tedavi almasını engelledi.
BM uyarılarına göre su ve sanitasyon altyapısındaki bozulma, yarım milyona yakın insanın içme suyuna erişimini azalttı. Birçok aile hâlihazırda kamyonla taşınan suya bağımlı hâle geldi.
Çevresel zarar ve ekokırım endişeleri
Saldırıların çevresel etkileri de ağır: yoğun moloz, patlayıcı kalıntıları, ağır metaller ve başka tehlikeli artıklar çevre ve halk sağlığı için uzun vadeli riske işaret ediyor. Uzmanlar, bu tahribatın sonuçlarının yıllarca süreceğini vurguluyor.
İnsani yardım engelleri
Uluslararası yardım çabaları devam etse de, izinler ve lojistik kısıtları yardımın hedeflendiği zamanda ve miktarda ulaşmasını engelliyor. Bu durum, soğuk mevsim öncesinde kritik insani malzemelerin bölgeye girişini zorlaştırıyor.
Gazze’deki durum hâlâ kırılgan ve vahim. Rehabilitasyon, sağlık hizmetleri, su temini ve altyapının yeniden inşası için kapsamlı, hızlı ve kesintisiz yardım ile uzun vadeli planlamaya ihtiyaç var.
